Sınavsız Hukuk Hangi Ülkelerde Var? İzmir’den Bakınca
İzmir’in o rüzgârlı sokaklarında yürürken, kafamın bir köşesinde sürekli bir soru dönüp duruyor: “Sınavsız hukuk hangi ülkelerde var acaba?” Evet, belki bu soruyu sokağın ortasında yüksek sesle sorarsam insanlar bana acayip bakacak. Ama bir yandan da kendime “Neden olmasın?” diyorum. Çünkü hayat yeterince sınavla dolu, biraz nefes alma hakkı tanıyan ülkeler olmalı, değil mi?
1. Önce Kendimle Dalga Geçelim
Düşünsene, İzmir’de kafede oturmuşsun, kahveni yudumluyorsun ve yan masadaki genç sana “Sınavsız hukuk mu? Hahaha!” diyor. İçten içe ben de gülüyorum ama bir yandan da iç sesim şöyle diyor: “Vallahi bu hayatta sınavsız hukuk olsa, belki seninle tartışırken kelimeleri daha rahat seçerdik.”
Ben 25 yaşındayım, arkadaş ortamında espri makinesi sayılırım. Ama her esprinin altında bir analiz yatıyor; mesela dün gece “Ya sınavsız hukuk olsa, mahkemede avukatlar sıraya mı girerdi?” diye düşündüm ve uyuyamadım. Sonra sabah kahve kokusuyla kendime geldim. İşte tam da bu yüzden konuyu hem ciddi hem mizahi bir şekilde ele almak gerekiyor.
2. Sınavsız Hukuk Gerçekten Mümkün mü?
Hadi bunu dürüstçe söyleyelim: Dünyada neredeyse tüm hukuk sistemleri belli bir akademik süreç ve sınav gerektiriyor. Ama bazı ülkeler, hukuk eğitimi ve baro süreçlerini daha esnek tutuyor. Mesela Norveç ve İsveç gibi İskandinav ülkelerinde, hukuk fakültesine giriş sınavı ciddi bir engel değil. Yani orada bir noktada sınavsız hukuk düşüncesi gerçek oluyor: akademik başarı ve motivasyon ön planda, tek bir testle insanı elemiyorlar.
Düşünsene: Bir gün İzmir’de kordon boyunda oturuyorsun, arkadaşın sana “Abi Norveç’te sınavsız hukuk varmış, gidelim mi?” diyor. Sen de içten içe “Belki de vizeyi geçemeyiz” diyorsun ama yüzünde koca bir gülümseme var. İşte hayatın küçük mutlulukları.
2.1 Mizah Katmak Gerek
Arkadaş ortamında bu konu açıldığında hep şöyle bir diyalog geçiyor:
— “Sınavsız hukuk muymuş, hadi canım!”
— “Vallahi bak, sınavsız değil ama stres azaltıcı. Daha çok kahve içer, kitap okursun, sınav yok. Güzellik değil mi?”
Ben o anda kendimle dalga geçiyorum: “Kardeşim, sen hukuk okuma hayalini kahvede oturup fincan fincan kahve içerken mi yaşayacaksın?” Ama işin doğrusu, böyle düşünmek bile insanı rahatlatıyor.
3. Dünyada Sınavsız Hukuk Örnekleri
Sınavsız hukuk hangi ülkelerde var? Aslında bu soruya yanıt vermek için biraz araştırmak gerekiyor ama işin içinde biraz mizah da olmalı, değil mi?
Norveç ve İsveç: Giriş sınavı yok, motivasyon ve akademik geçmiş önemli. Yani matematikte sıfırıncıyım, Türkçe’den kalanım, ama hâlâ hukuk okuyabilirim demek.
Hollanda: Bazı üniversitelerde mülakat ve motivasyon mektubu ile kabul var. Sınav stresi yok ama kendini anlatmak zorundasın.
Almanya: Hukuk fakültesine giriş puanına bakıyorlar, ama bazı üniversiteler öğrenci kapasitesini doldurana kadar bekliyor. Yani şansın yüksek.
Düşünsene İzmir’de kahve içerken arkadaşına “Hadi Hollanda’ya gidiyoruz, sınavsız hukuk varmış” diyorsun, arkadaşın gözlerini açıyor: “Abi sen deli misin?” Sen de gülüyorsun, ama içten içe plan yapıyorsun.
3.1 Kendi Kendine Sorduğun Sorular
Bazen kendimle konuşuyorum:
“Ya sen bu sınavsız hukuk işini abartıyor musun?”
“Belki de, ama en azından denemeden bilemezsin.”
İşte tam da bu noktada mizah ve gerçeklik iç içe geçiyor. Çünkü hayat zaten yeterince ciddi; biraz gülmek lazım. İzmir sokaklarında yürürken, insanlar sana bakıyor ve sen kendi kafanda bir hukuk sistemi kuruyorsun.
4. Günlük Hayattan Komik Sahneler
Sabah tramvaya bindim, önümde genç bir çocuk elinde laptop: “Abi sınavsız hukuk varmış, bakıyorum.”
Ben de içimden: “Vallahi, senin yaşında olsam ben de bakardım ama kahvemi bitirmeden bu kadar heyecan yapmazdım.”
Biraz ileride, yaşlı bir amca tramvay kapısında bağırıyor: “Sınav mı? Ben 70 yaşındayım, hala sınavsız hukuk hayal ediyorum!”
Ben gülüyorum, çocuk gülümsüyor, İzmir’in rüzgârı saçlarımızı dağıtıyor. İşte hayatın o küçük, mizahi anları.
5. Sonuç Olarak
Sınavsız hukuk hangi ülkelerde var sorusu, hem ciddi hem mizahi bir bakış açısı gerektiriyor. Norveç, İsveç ve Hollanda gibi bazı ülkelerde bu mümkün, ama hayatın sürprizleri de cabası. İzmir’de yürürken düşündüğümde, sınavsız hukuk fikri bana hem umut veriyor hem de gülümsetiyor. Arkadaş ortamında esprili bir şekilde tartışabileceğin bir konu, ama aynı zamanda ciddi olarak araştırabileceğin bir yol.
Belki de önemli olan, sınavsız hukuk olup olmaması değil; kendine gülmeyi, hayata esprili bakmayı ve her durumu biraz daha hafif algılamayı öğrenmek. İzmir’in rüzgârı gibi, bazen hayatın karmaşasında nefes almak ve biraz gülmek, sınavdan daha değerli.
Kısacası, sınavsız hukuk mümkün bazı ülkelerde, ama asıl sınav hayatın kendisinde. Ve bu sınavı gülerek, bazen de kendimizle dalga geçerek geçmek en güzeli.