Kategori: Makaleler

İrişkin Nedir? Güç, Düzen ve Toplumsal İlişkiler Üzerine Analitik Bir Bakış Toplumsal yaşamı ve siyasal düzeni incelerken sıkça karşımıza çıkan bir kavram, irişkintir. Bu terim, sıradan bir ilişki ya da etkileşimden farklı olarak, güç ve otoritenin belirleyici olduğu, toplumun örgütlenmesinde kritik rol oynayan bağlantıları ifade eder. Siyaset bilimi perspektifinden bakıldığında irișkin, yalnızca devletin resmi kurumlarıyla sınırlı değildir; ideolojiler, kültürel normlar, yurttaş davranışları ve toplumsal katılım mekanizmalarıyla iç içe geçer. İnsanlar arasında kurulan her ilişki, aslında bir güç dengesi ve karşılıklı meşruiyet arayışıdır. Güç ve İrişkin: Toplumsal Düzenin Görünmez Kordları Güç, siyaset biliminde merkezi bir kavramdır. Ancak güç yalnızca zorlayıcı bir…

Fizik Neler ile İlgilenir? – Günlük Hayattan Komik Bir Bakış İzmir’in sıcak yaz akşamlarında, çimenlere uzanmış bir şekilde gökyüzünü izlerken, arkadaşım “Yahu, fizik nedir, ne iş yapar?” diye sordu. Ben de tam cevabı vermek üzereydim ki, “Fizik mi? O da ne ya? Sıcak havalarda havuza girip suyun dalgalarını saymakla mı meşgul?” dedim. Tabii, hemen ardından ciddi bir şekilde düşündüm ve şöyle bir gerçekle yüzleştim: Fizik sadece havuza dalan su damlacıklarıyla ilgilenmiyor, aslında her şeyle ilgileniyor. Ama tabii bunu düzgün bir şekilde anlatabilmek… o da başka bir mesele! Fizik: Sadece Dalgalar ve Kuvvetler mi? Şimdi, fizik deyince aklınıza ne geliyor? Sırtınıza…

Adın Felsefi Katmanları: Kimlik, Bilgi ve Etik Bir çocuk dünyaya geldiğinde, ona bir ad verilir. Peki, bu ad gerçekten kimdir? Yoksa yalnızca bir etiket midir? Bu soruyu sorduğumuzda, etik, epistemoloji ve ontoloji gibi felsefenin temel alanlarına dokunuruz. Ad, yalnızca bir sözcük değil; kimliğin, toplumla etkileşimin ve bilgiyle anlamın kesişim noktasıdır. Bir filozof olarak düşünürsek, adın kaça ayrıldığı sorusu bizi dilin, bilincin ve ahlaki sorumluluğun sınırlarına taşır. Ontolojik Perspektif: Ad ve Varoluş Ontoloji, varlık ve gerçeklik üzerine düşünür. Ad, ontolojik bir bakışla, bir varlığın tanımlanmasını ve ayırt edilmesini sağlar. Peki ad, varlığı mı yoksa varlığın algısını mı ifade eder? Bu soru,…

Osmanlı Padişahlarının Fotoğrafları Gerçek Mi? Tarihin Gizemiyle Yüzleşmek Osmanlı Padişahlarının Fotoğrafları: Gerçek Mi, Efsane Mi? Ankara’nın soğuk bir akşamında, bilgisayarımın başında, kafamda birkaç soru dolanırken, birdenbire Osmanlı padişahlarının fotoğraflarının ne kadar gerçek olduğuna dair merakım canlandı. Çocukken büyüdüğümüz ortamda Osmanlı tarihi hep ilgi çekici olmuştur. O zamanlar, padişahların zengin kıyafetleri ve ihtişamlı saraylarını hayal ederdik. Ama bir noktada, o ihtişamın fotoğraflarda da var olduğunu fark ettiğimizde, bir soruyu sorduk: “Osmanlı padişahlarının fotoğrafları gerçek mi, yoksa bir tür tarihsel kurgu mu?” Beni bu yazıyı yazmaya iten şey, aslında iş hayatımda analizlerle ilgileniyor olmam. Ekonomi okumuş biri olarak veri ve kaynağa dayalı…

Iplememek Argo Mu? Ekonomik Bir Perspektifle Anlamaya Çalışmak Günlük hayatın hızında, bir şeyi “iplememek” çoğu zaman sıradan bir ifade gibi görünür. Peki, bu deyim sadece argo bir dil ögesi mi, yoksa bireylerin seçimlerini ve davranışlarını açıklayan bir ekonomik metafor olarak da okunabilir mi? Kaynakların kıtlığı ve seçimlerin kaçınılmaz sonuçları üzerine düşündüğümüzde, “iplememek” davranışı, aslında mikro ve makroekonomik analizler açısından ilginç bir pencere açar. Bu yazıda, basit bir deyimin ekonomik anlamlarını, piyasa dinamiklerinden davranışsal ekonomiye kadar farklı perspektiflerle ele alacağız. Mikroekonomi Perspektifinden “Iplememek” Mikroekonomi, bireylerin karar mekanizmalarını ve piyasadaki etkileşimlerini inceler. Bir kişinin belirli bir konuya “iplememesi”, aslında sınırlı kaynakların (zaman,…

Geçmişten Günümüze “Iradesizce” Davranışlar Geçmişi incelerken sık sık kendi irademizi sorgular gibi oluyorum; çünkü tarih sadece büyük olaylar zinciri değil, bireylerin ve toplumların karar alma süreçlerini de yansıtır. “Iradesizce” davranmak, yani kendi düşünce ve tercihlerinden yoksun, çevresel ve toplumsal baskılara teslim olan eylemler, tarih boyunca hem bireysel hem de toplumsal düzeyde karşımıza çıkar. Bu yazıda, iradesizce davranışların tarihsel serüvenini kronolojik bir perspektifle ele alacak, önemli dönemeçleri, toplumsal dönüşümleri ve kırılma noktalarını tartışacağız. Antik Dönemlerde İrade ve Toplum Eski Yunan ve Felsefi Tartışmalar Antik Yunan’da irade kavramı, özellikle Stoacılar ve Aristoteles’in eserlerinde öne çıkar. Aristoteles, etik ve erdem anlayışı çerçevesinde bireyin…

Intibak Yapmak: Toplumsal Düzenin Birey Üzerindeki Yansıması Bazen hayat, insanı beklenmedik değişimlerle karşı karşıya bırakır. Yeni bir şehre taşınmak, farklı bir iş ortamına girmek ya da eğitim sisteminde bir üst sınıfa geçmek… Tüm bu deneyimler, aslında bireyin toplumsal yapıya ve normlara “intibak” etmesini gerektirir. Peki, intibak yapmak ne demek? Sosyolojik perspektiften baktığımızda, intibak, bireyin çevresindeki toplumsal normlara, kurallara ve davranış kalıplarına uyum sağlama süreci olarak tanımlanabilir. Bu süreç sadece bireysel bir adaptasyon değil, aynı zamanda toplumsal yapının birey üzerindeki etkilerini anlamamıza olanak sağlar. Intibak Kavramının Temelleri Intibak, köken olarak Arapça “en-tebâk” kelimesinden gelir ve “uyum sağlama, alışma” anlamına gelir. Sosyolojide…

Güç, Bilgi ve İngilizce Mühendis: Siyaset Bilimi Perspektifi Güç, her zaman görünür olan bir gerçeklik değildir; çoğu zaman kurumlar, normlar ve bilgi sistemleri aracılığıyla kendini hissettirir. Toplumsal düzeni anlamak, iktidarın nasıl işlediğini kavramak, yurttaşlık ve demokrasi kavramlarını sorgulamak için, bazen beklenmedik alanlara bakmak gerekir. “İngilizce mühendis” kavramı, yalnızca dil veya meslek bağlamında değil, aynı zamanda politik ve toplumsal bir mercekten incelendiğinde farklı bir anlam kazanır. Bu yazıda, güç ilişkileri ve toplumsal düzen üzerine kafa yoran bir perspektifle, İngilizce mühendis kavramını siyaset bilimi çerçevesinde ele alacağız. İngilizce Mühendis Nedir? Geleneksel olarak mühendislik, teknik bilgi ve problem çözme yeteneği ile ilişkilendirilir. İngilizce…

Kayseri’nin Gözlerinden Merkezcil İvme Formülüne Bakış Bazen, hayatımda bir an gelir ki, içinde kaybolduğum her şey sanki bir anda hareketsizleşir. O an her şeyin karmaşası, huzursuzluğu ve içsel çatışmaları bir kenara itilir. Kayseri’nin soğuk, gri sokaklarında ilerlerken, arabamın içinde müzikle baş başa kaldığımda sanki zaman durmuş gibi olur. Hangi matematiksel formül bir kalp atışının sıklığını anlatabilir ki? Hangi fiziksel yasa bir insanın heyecanını, korkusunu, umutlarını anlamlandırabilir? O anlardan birindeydim işte. Kayseri’nin taş duvarları arasında kaybolmuşken, birden araba hızla dönerken, kafamda bir düşünce belirdi. Merkezcil ivme formülünü öğrendiğimi hatırladım. Bu formül, sanki hayatımın hızla dönmeye devam eden anlarına anlam katıyordu. Kayseri’nin…

Manisa Merkez 1. Komando Eğitim Tugayı Neresi? Konya’da yaşamama rağmen, bir şekilde Manisa’nın derinliklerine dair bir merakım hep vardı. Belki de komando eğitimi gibi güçlü bir simgeyi içinde barındıran bir askeri üs, insanın kafasında merak uyandırır, kim bilir? Bugün bu yazımda, Manisa Merkez 1. Komando Eğitim Tugayı’nı farklı açılardan değerlendireceğim. Hem mühendislik gözlüğüyle, hem de insan psikolojisi üzerinden bakarak bir yolculuğa çıkacağız. Aslında, burada neyin doğru olduğunu sorgularken, hem mantığımın hem de duygularımın birbirine karşı nasıl çatıştığını görmek oldukça ilginç olacak. İçimdeki Mühendis: Strateji ve Eğitim İçimdeki mühendis, 1. Komando Eğitim Tugayı’nın manzarasını başka bir gözle görüyor. Hemen düşünüyorum: “Bu…